مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

1298

طب اكبرى ( فارسى )

علاج : آنچه در معالجهء ذراريح گفته شد علاج اينست . و خايهء سنگ‌پشت صحرائى و دريائى خوردن سود دارد و طبيخ ضفدع خوردن و ضماد كردن مفيد است . [ 1780 ] نوع هفتم : در گزيدن آدمى : بايد دانست كه بدترين گزنده‌ها آن است كه گرسنه بود و از گزيدن روزه‌دار حال‌هاى ردّى پديد آيد . علاج : زيت در موم گداخته خاكستر چوب انگور و سركه يا ايرسا و سركه با پوست بيخ باديان و عسل يا مرهم أسود كه از قنه و زيت و موم و چربى ساخته باشند يا آرد باقلى و آب و سركه و روغن گل يا پياز و نمك و عسل هركدام ازينها ميسر آيد ضماد نمايند . و اگر ورم ظاهر گردد ، مردارسنگ طلا كردن فايده عظيم دارد . و تخم شبت سوخته و نرم كوفته با خاكستر كرنب و سركه و اندك روغن زيت يا روغن كنجد ، طلايى نافع است . فايده : آدمى را كه سگ ديوانه بگزد و او نيز ديوانه گردد ، از صحبت او اجتناب واجب دانند ؛ زيرا كه از گزيدن اين‌چنين آدم همان حالت پديد آيد كه از گزيدن سگ ديوانه و آن را تدارك مشكل توان [ و ] تدبير وى همان است كه در گزيدن سگ ديوانه گفته آيد . [ 1781 ] نوع هشتم : در گزيدن سگ كه ديوانه نباشد علاج : هرچه از گزيدن مردم گفته شد سود دارد . و پياز و نمك و عسل و نطرون و سركه با نمك و پياز و سداب و باقلى و بادام تلخ و عسل ضمادى نيك است . و سركه بر آن محل ريختن يا صوف به سركه تر كرده بر نهادن نافع است . و اگر قدرى روغن گل در سركه اضافه كنند اوليتر است و قدرى نطرون به سركه آميخته آنجا گذاشتن و بستن و از پس هر سه روز تازه كردن به غايت مفيد است ؛ خاصه اگر ترسند كه سگ ديوانه بود . [ 1782 ] نوع نهم : در گزيدن پلنگ و شير و يوز و جراحت چنگال اينان : بايد دانست كه دندان و چنگال اينان از زهرناكى خالى نيست پس صواب آن است كه نخست به محلّ جراحت محجمه گذارند تا مادهء زهر برون آيد بعده [ يعنى پس از آن ] زراوند و ايرسا و عسل ضماد نمايند و پس از آن جراحت را به سركه بشويند و از پوست نحاس و ايرسا و خبث فضّه و موم و روغن زيت مرهم سازند و برنهند و باقى به معالجهء قروح قيام نمايند .